نوشته های تازه

درک رفتاری فازی انسان

نیاز به محبت آدمی در اندیشه کارن هورنای محصول کشمکش رقابت جویی و خصومت بنیادی انسان بوده که همان چالش های اساسی سرشت و تربیت است. لذا درک رفتاری فازی انسان را به سمت بخشش خود و دیگران به عنوان مطمئن ترین راه حل تعارضات در نظریه هورنای سوق می دهد.

بخشش ابزار فازی ساز

بخشش ، ابزار فازی ساز فردیت یافتگی و یکپارچه کننده پویش های متضاد ساختارروانی یونگ اند که خلاء فواصل آنها را ترمیم می کند

پروفسور ولي ­اله طحـانی بنیانگذار سیستم‌های فازی در ایران

شـادروان پروفسور ولي­ اله طحـانی در سال 1322 در شهرستان شهرضا در يک خانواده اصيل و متدين متولد گرديد. ايشان تحصيلات ابتدايی و متوسطه خود را در شهرستان شهرضا به پايان رساند و در سال 1341 با کسب رتبه اول در کنکور ورودی، وارد دانشکده نفت آبادان شد. پس از فارغ التحصيلی از اين دانشکده، با دريافت بورس از صنعت نفت برای ادامه تحصيل عازم آمريکا شدند و در سال 1972 دکترای خود را در دانشکده مهندسی برق و علوم کامپيوتر دانشگاه کاليفرنيا در برکلی و در زمينه کنترل فازی تحت سرپرستی پروفسور ­“زاده”، بنيانگذار سيستم­های فازی و از برجستگان مهندسی برق در جهان، به پايان رساند. پس از مراجعت به ايران، از سال 1351 تا 1361 در مرتبه­ های استـادياری و دانشيـاری در رشته کنتـرل فـازی در دانشکده نفت آبادان مشغول به تدريس بودند و از سال 1362 با مراتب دانشيـاری و استـادی در خدمت دانشجويان و همکاران دانشـگـاه صنعتی اصفـهان (دانشـکده برق و کامپيوتر) بوده­ اند. ايشان در طی اين سالها افتخـار پايه­ گـذاری رشته مهندسی کنترل اين دانشکده در دوره ­های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری را داشته ­ اند. زمينه ­ های تحقيقاتی ايشان گسترده و شامل صدها تحقيق و طرح است. از شاخص ­ترين اين فعاليت ­ها مي­ توان به رساله دکترای ايشان و دو مقاله ارزشمند سالهای 1976 و 1977 و هم­چنين تدريـس و راهنمـايی ده­ها دانشجو در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری اشاره نمود. پروفسور ” زاده ” ، در پيشگفتاری اشاره مي­ نمايند که رساله دکترای پروفسور طحانی يکی از نخستين کارها در زمينه متغيرهای زبانی، روابط فازی و استنتاج تقريبی است و به جرأت مي­توان گفت پروفسور طحانی اولين ايرانی است که گام­ های بلندی در ترويج سيستـم­های فازی در ايران برداشته­ اسـت. به استناد وبگاه­های ISI ، Google Book و ساير مراجع، صدها مقاله معتبر علمی و بيش از يک صد کتاب معتبر علمی در جهان مستقيماً به نام و تحقيقات ايشان اشاره نموده ­اند.

در سمینار تجلیل از مرحوم پروفسور ولی اله طحانی، بنیانگذار سیستم‌های فازی در ایران که با حضورگسترده استادان، دانشجویان و خانواده آن استاد در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد دکتر شیخ الاسلام با اشاره به خدمات علمی پرشمار مرحوم طحانی به جامعه علمی کشور، پیشگامی ایشان برای ایجاد و توسعه زمینه های آموزشی و پژوهشی جدید در پردازش فازی پایگاه های داده، کنترل فازی، کنترل عصبی فازی، بهینه سازی فازی، پایداری سیستم های فازی و سیستم های کنترل غیر خطی را از جمله این خدمات علمی و پژوهشی برشمرد.

وی همچنین بخشی از افتخار پایه گذاری سیستم های فازی در جهان را متعلق به پروفسور طحانی دانست و گفت: در حال حاضر بیشترین افتخارات در دانشگاه صنعتی اصفهان از نظر چاپ مقالات در علوم پایه و مهندسی متعلق به مرحوم طحانی است.

در ادامه این مراسم، دیگرعضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان، پروفسور طحانی را مصداق بارز صدقه جاریه توصیف کرد وافزود: شاگردانی که ایشان تربیت کردند از بهترین اساتید و پژوهشگران کنونی علوم مهندسی برق در کشور هستند. منتظری، همچنین به ذکر خاطراتی از تلاش های علمی مرحوم طحانی برای اعتلای علوم مهندسی برق در کشور پرداخت و گفت: پروفسور لطفی زاد به عنوان بنیانگذار سیستم های فازی در جهان، پروفسور طحانی را بهترین دانشجوی کل دوران علمی خود دانسته است.

ايشان افتخاری بزرگ برای جامعه علمی کشور بوده­ اند و فقـدان اين دانشمند وارسـته در تابستان 1380، برای کشـور و به ويژه دانش ­پژوهان، استادان و دانشجويان ضايعه­ای اسفنـاک بوده ­است. يادشان گرامی و روانشان شاد باد.

پروفسور لطفی عسگر زاده پدر منطق فازی

پروفسور لطفی عسگرز اده، دانشمند ايرانی ­ تبار ، که در جهان علم به پروفسور ” زاده ” شهرت دارد مبدع ” منطق فازی ” است. او در سال 1921 در شهر باکو در جمهوری آذربايجان به دنيا آمد . پدرش يک روزنامه­نگار ايرانی بود که در آن زمان به دلايل شغلی در باکو بسر مي­برد و مادرش يک پزشک روس بود .

وی ده ساله بود که در اثر قحطی و گرسنگی سراسری پديد آمده در سال 1931 ، به اتفاق خانواده به وطن پدري­اش ايران کوچ کرد . پروفسور “زاده” در دبيرستان البرز تهران، تحصيلات متوسطه را به پايان رساند و در امتحانات کنکور سراسری دانشکده فنی دانشگاه تهران ، مقام دوم را کسب نمود . در سال 1942 ، رشته برق را در دانشگاه به پايان رساند و در زمان جنگ دوم جهـانی برای ادامه تحصيـل به آمريکـا رفت . او در سال 1946 موفق به اخذ مدرک فوق­ ليسانس از دانشگاه صنعتی ماساچوست شد . در سال 1949 به دريافت مدرک دکترا از دانشگاه کلمبيا نائل شد و در همين دانشگاه با تدريس در زمينه “تئوری سيستم ها ” کارش را آغاز کرد . در سال 1959، پروفسور “زاده” کار تمام وقت خود را با سمت استادی در دانشکده مهندسی برق دانشگاه کاليفرنيا در برکلی شروع کرد و در سال 1963 ابتدا در رشته الکتروتکنيک و پس از آن در رشته علوم کامپيوتر کرسی استادی گرفت. در فاصله سال­هاي1963 تا 1968، وی رياست دانشـکده مهندسی برق دانشـگاه کاليفرنيا را در برکلی بر عهده داشت .

در واقـع پروفسـور “زاده” قبل از کار بر روی نظـريه مجموعه­های فازی، شخصيت برجسته­ای در تئوری کنترل بود. در اوايل دهه­ی 1960 او به اين نتيجه رسيد که تئوری کنترل کلاسيک بيش از حد بر روی دقت تاکيد داشته و از اين رو با سيستم­های پيچيده نمي­تواند کار کند . وی نظــرياتش را در سال 1965 با مقاله­ ی “ مجموعه­ های فازي ” ارائه داد .

اگر چه پروفسور ” زاده ” در سال 1991 بازنشسته شد، ولی همچنان فعاليت­های علمی خود را در دانشگاه کاليفرنيا ادامه مي­دهد و به صورت مستمر در کنفرانس­ها و سمينارهای مختلف شرکت و سخنرانی مي­کند . در حال حاضر پروفسور “زاده” به عنوان استاد ممتاز مهندسی برق، مديريت مرکز نرم افزار کامپيوتری دانشگاه برکلی را عهده دار است . اين مرکز بيش از 2000 نفر عضو دارد و 100 موسسه علمی به آن وابسته هستند .

پروفسور “زاده” دارای چهـارده دکتـرای افتخــاری از دانشگـاه­ های معتبر دنياست و بيش از دويست مقاله علمی را در کارنامه علمی خود دارد و در هيات تحريريه ده­ها مجله علمی دنيا، دارای مقام مشاور است . وی جوايز و نشان­های مختـلفی را دريافت نمـوده است که برخی از آن­ها به قرار ذيل است:

نشان­ها:

· IEEE Education Medal , 1973.

· Eringen Medal , Society of Engineering Science, 1975.

· IEEE Centennial Medal , 1984.

· IEEE Richard W. Hamming Medal , 1992.

· Rufus Oldenburger Medal , American Society of Mechanical Engineers (ASME), 1993.

· IEEE Medal of Honor , 1995.

· Bolzano Medal , Academy of Sciences of the Czech Republic, 1997 .

· Edward Feigenbaum Medal , International Society for Intelligent Systems, 1998 .

· IEEE Millennium Medal , 2000 .

جوايز :

· Honda Prize , Honda Foundation, 1989 .

· Kampe de Feriet Prize , 1992.

· Grigore Moisil , Romanian Society for Fuzzy Systems, 1993.

· Okawa Prize , Okawa Foundation, 1996.

V . Kaufmann Prize , International Association for Fuzzy-Set Management & Economy (SIGEF) , 2004.

زندگینامه پروفسوز زاده

لطف‌علی رحیم‌اوغلو عسکرزاده(زاده ۱۵ بهمن ۱۲۹۹، برابر با ۴ فوریه ۱۹۲۱ در باکو  – در گذشته ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، برابر با ۶ سپتامبر ۲۰۱۷ در برکلی)، مشهور به لطفی زاده یا لطفی ع. زاده ریاصی دان، دانشمند کامپیوتر، مهندس برق و استاد بازنشسته علوم رایانه در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و مبدع نظریه منطق فازی و شاخه‌های متنوع آن بود.

لطفی زاده از پدری ایرانی (اردبیلی) و مادری روس در باکو در جمهوری آذربایجان شوروری متولد شد و تحصیلات اولیه خود را در باکو و تهران انجام داد. او بیش از همه به خاطر طرح کردن ریاضیات فازی مشتمل بر مفاهیم مرتبط فازی همچون مجموعه های، منطق فازی، الگوریتم‌های فازی، کنترل فازی و احتمالات فازی شناخته شده‌است. گفته می‌شود نوآوری‌های لطفی زاده، امکان‌پذیری یک پارادایم تازه در هوش مصنوعی را تبیین، و رئوس کلی آن را ترسیم کرده‌است.

وی در ۱۵ بهمن ۱۲۹۹ خورشیدی (۴ فوریه ۱۹۲۱ میلادی) در باکو در آذربایجان شوروی زاده شد.  پدرش «رحیم‌علی عسکرزاده» روزنامه‌نگار و بازرگان، از اهالی اردبیل و خبرنگار روزنامه «ایران» و مادرش «فانیا کوریمان» پزشک کودکان یهودی روس بود. لطفی تحصیلات دبستان خود را در همین شهر و به زبان روسی آغاز کرد. در زمانی که ده ساله بود، پدر و مادر لطفی، در پی قحطی و نایابی ناشی از سیاست‌های تعاونی‌سازی دوران ژوزف استالین، باکو را ترک و به ایران و شهر تهران مهاجرت کردند. وی در تهران در مدرسه مبلغان آمریکایی شروع به تحصیل کرد و زبان انگلیسی و زبان فارسی آموخت و سپس در دبیرستان البرز (به نام پیشین: مدرسه مسیونری پرسبیتری) و در دانشکده فنی دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد. لطفی زاده در امتحانات ورودی دانشگاه تهران مقام دوم را کسب کرد. در سال ۱۹۴۲ رشته مهندسی برق را در این دانشگاه با موفقیت به پایان رساند و در دوران جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط متفقین به ایالات متحده مهاجرت کرد. در مؤسسه فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی) ادامه تحصیل داد و در سال ۱۹۴۶ درجه کارشناسی ارشد خود در مهندسی برق را دریافت نمود. به‌دلیل زندگی والدینش در نیویورک، از دانشگاه کلمبیا تقاضای پذیرش کرد و در مقطع دکترا با یک منصب تدریس پذیرفته شد. در سال ۱۹۴۹ فارغ‌التحصیل و سال بعد استادیار همان دانشگاه شد.

لطفی زاده روز ۲۰ مارس ۱۹۴۶ و در ایام نوروز با «فی سند»، دختر یک خانواده لتونیایی ازدواج کرد. خانواده «فی» سال‌ها قبل به تهران مهاجرت کرده و او در آنجا با لطفی آشنا شده بودند. او و لطفی زاده یک دختر به نام استلا و یک پسر به نام نورم زاده (Norm Zada) داشتند. پس از ده سال تدریس در دانشگاه کلمبیا، در سال ۱۹۵۷ به درجه استاد تمامی ارتقا یافت. او از سال ۱۹۵۹ تا پایان عمر در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی تدریس می‌کرد. از سال ۱۹۶۳، ابتدا در رشته الکتروتکنیک و پس از آن در رشته علوم رایانه درجه استادی گرفت. لطفی زاده پس از بازنشستگی در سال ۱۹۹۱ مقیم سان فرانسیسکو شد.

لطفی با خلاقیت ذهنی خود نظریه‌های متعددی را در زمینه تخصصی خود ارائه کرد. در اوایل دهه ۱۹۶۰ متوجه شد که نقش انسان و مغز آن در دانش مهندسی سامانه‌ها لحاظ نشده‌است. در سال ۱۹۶۵ اثر پیشگامانه خود در زمینه مجموعه‌های فازی را در مقاله‌ای با عنوان «مجموعه‌های فازی» منتشر کرد که در آن با وارد کردن ارزش‌هایی مثل کوتاه و بلند در ریاضیات، متغیرهای فازی را معرفی کرد. او روش تازه‌ای برای بررسی عدم قطعیت ارائه کرد که شبیه تئوری احتمالات بود، اما عین آن نبود. در ۱۹۷۳ نظریه منطق فازی خود را طرح کرد.

لطفی زاده در کنار جان ر. راگاتسینی به خاطر پیشگامی در توسعه تبدیل زد (مورد استفاده در پردازش سیگنال‌های گسسته) در ۱۹۵۲ شناخته می‌شود. این روش‌ها هم‌اکنون در پردازش سیگنال‌های گسسته، کنترل دیجیتال و دیگر سیستم‌های گسسته در صنعت و پژوهش مورد استفاده هستند. این دو، حرف زد را برای تبدیل زد به کار برده و رایج کردند.

در سال ۲۰۱۱ و در ۹۰ سالگی مفهوم «اعداد زد» را مطرح کرد تا عدم قطعیت را به ارزش‌های رقمی اعداد فازی بیفزاید. این مفهوم در سال ۲۰۱۳ به نام او ثبت شد. ثبت این مفهوم انگیزه‌ای برای تأسیس یک شرکت شرکت نوپا در مریلند آمریکا شد. فقط در آمریکا شاید بیش از ۳۰ هزار ابداع و اختراع بر اساس تئوری سیستم‌های فازی، محاسبه با واژگان و اعداد زد ثبت شده‌است. آثار، افکار و ابداعات لطفی زاده تقریباً به همه جنبه‌های زندگی انسان از دوربین‌های هوشمند گرفته، تا خودروها، آسانسورها و حتی ماشین جستجوی گوگل نفوذ کرده‌است.

لطفی زاده بیش از ۳۵ دکترای افتخاری از دانشگاه‌های معتبر جهان و جوایز بسیار از ژاپن، آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی، روسیه، آذربایجان و ایران دریافت کرد و عضو آکادمی‌های علمی بی‌شمار بود. او در سال ۱۹۷۳ به عضویت در آکادمی ملی مهندسی برگزیده شد.

وی یکی از پژوهشگرانی است که دارای بیشترین ارجاع (highly-cited) در مقالات علمی دنیاست. بیش از ۲۰۰ مقاله علمی را به‌تنهایی در کارنامه علمی خود دارد و در هیئت تحریریه ۵۰ مجله علمی جهان مقام «مشاور» را داراست. زاده تا اکتبر ۲۰۱۴، ۱۴۰٬۰۰۰ یادکرد در گوگل اسکالر داشته و نیز ۳۵۰٬۰۰۰ مقاله دارای کلمه «فازی» در عنوان خود بوده‌اند. در اسفندماه ۱۳۹۴ دانشگاه تهران به عنوان اولین دانشگاه محل تحصیل او ضمن برگزاری بزرگداشتی نشان دکترای افتخاری خود را بدون حضور او به او اهدا کرد. لطفی زاده در سال ۲۰۰۹ موفق به اخذ نشان بنجامین فرانکلین شد.

گفته می‌شود که زاده ناسیونالیسم را رد می‌کرده و اصرار داشته که مسائل خیلی عمیق‌تری در زندگی وجود دارند. از او نقل شده که: «مسئله این نیست که من آمریکایی، روس، ایرانی، آذربایجانی یا هر چیز دیگری هستم. همه این مردم و فرهنگ‌ها به من شکل داده‌اند و من با همه آنها کاملاً راحتم.» او در همان مصاحبه ذکر می‌کند: «لجاجت و سرسختی؛ نترسیدن از درگیر مجادله شدن؛ این تا حد زیادی سنت ترکی است. این بخشی از شخصیت من هم هست. من می‌توانم خیلی سرسخت باشم. این احتمالاً برای توسعه منطق فازی مفید بوده‌است.» او خود را «از حیث جهت‌گیری ریاضیاتی، یک آمریکایی، یک مهندس برق ایرانی متولد روسیه» وصف می‌کند.

زاده در ۶ سپتامبر ۲۰۱۷ درگذشت. او در زادگاهش باکو، آذربایجان دفن شد. مراسمی برای وداع با او با حضور الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان برگزار شد.

دانشگاه تهران در اسفند سال ۱۳۹۴ به پاس خدمات علمی پروفسور لطفی زاده، به این دانش آموخته پیشین خود دکترای افتخاری اعطا و از سردیس وی رونمایی کرد. وی به دلیل کهولت سن در این مراسم حضور نداشت.

 

به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، پروفسور لطفی زاده با توجه به كهولت سن امكان حضور در این مراسم را نداشت و به همین دلیل دانشنامه دكترای افتخاری این دانشگاه با توجه به ارایه نظریه سیستم های فازی به نماینده ایشان پروفسور پتریش اعطا شد.


در این مراسم سردیس این دانشمند بزرگ با حضور وزیر علوم، رییس دانشگاه تهران و جمعی از مسوولان و استادان دانشگاه رونمایی شد، این سردیس در باغ مشاهیر دانشگاه تهران نگهداری خواهد شد.
رجبعلی برزویی دبیر كنگره نكوداشت پروفسور لطفی زاده در این همایش گفت: امروز روز ارج نهادن به مقام و منزلت یكی از دانشمندان و بزرگان علمی معاصر ایران است. دانشمندانی هستند كه بی شك فروغ روشنایی شان در گشودن حوزه های علمی و كاربردی برای همه جهانیان بوده و در آینده هر روز این فروغ روشنتر خواهد شد.
مراسم نكوداشت پروفسور لطفی زاده به مناسبت نود و پنجمین سال تولد این اندیشمند بزرگ ایرانی و پنجاهمین سال معرفی سیستم های فازی توسط ایشان به دنیا، با حضور اندیشمندان ایرانی و خارجی برگزار شد.
از افتخارات پروفسور لطفی زاده می توان به دریافت 9 مدال علمی جهانی، نشان علمی پنجاهمین فرانكلین آمریكا ، 14 جایزه علمی ، 24 دكترای افتخاری از دانشگاه های برتر جهان و تدوین بیش از 200 مقاله علمی اشاره كرد.
نظریه پروفسور لطفی زاده انقلاب بزرگی در بخش های مختلف علمی و فناوری دنیا به خصوص در حوزه های فنی و مهندسی ، علوم كامپیوتر ، ریاضیات ، مدیریت، پزشكی، صنایع هوایی و كشاورزی به وجود آورده است به طوری كه امروزه اكثر محققان دنیا و بنگاه های صنعتی و اقتصادی از این نظریه بهره می برند.
پروفسور لطفی زاده به عنوان كاشف و مبتكر «منطق فازی» شهرت جهانی دارد. وی كه در جهان علم به «پروفسور زاده» معروف است، طی یك مقاله علمی كلاسیك كه در سال ۱۳۴۳ به چاپ رسید، مفهوم مجموعه فازی را كه مبتنی بر تئوری تجزیه و تحلیل سیستم های پیچیده است بر اساس زبان طبیعی معرفی كرد.
پس از معرفی تئوری فازی، بیش از ۱۱۱ هزار مقاله علمی توسط دانشمندان جهان درباره منطق فازی و كاربردهای گسترده ی آن در نشریات علمی منتشر شده و در حدود هزار درخواست ثبت اختراع در این زمینه در ژاپن و سایر كشورهای مختلف جهان به عمل آمده است.
تنها در ژاپن، بیش از دو هزار دانشمند روی منطق فازی و سیستم های مبتنی بر آن كار می كنند. نظریه او اكنون دیگر محدود به ریاضیات و مهندسی نمانده و بسیاری از اندیشه ها و تفكرات فازی را كه از صدها سال پیش در ذهن بشر مطرح بوده، دوباره در ابعادی جهانی برای انسان معاصر مطرح كرده است.
تولد رسمی منطق فازی را می توان همزمان با چاپ مقاله Fuzzy Sets در ژورنال كنترل و اطلاعات در سال ۱۳۴۳ دانست. هر چند طلیعه‌های این اكتشاف در كارهای قبلی زاده هم قابل رویت است.
خصوصا در مقاله ای با عنوان «از نظریه مدار به سوی نظریه سیستم‌ها» كه در سال ۱۳۴۱ در ژورنال Proceedings of IRIE چاپ شد و در آن ضمن نقد روش‌های موجود در تحلیل سیستم‌های مقیاس بزرگ به لزوم داشتن روش‌هایی برای محاسبه با كمیت‌های ابرگونه و فازی اشاره شده بود.
مجله «نیچر» آبان ماه امسال در پنجاهمین سالگرد پایه گذاری سیستم استناد (ارجاع) به مقالات، ۱۰۰ مقاله پراستناد تاریخ علم را فهرست كرده كه در رتبه ۴۶ آن مقاله معروف استاد لطفعلی عسكرزاده (لطفی زاده) دیده می شود.
۱۰ سال اول توسعه نظریه مجموعه های فازی بیشتر به توسعه نظریه ها گذشت تا آن كه از اواسط دهه ۷۰ میلادی كاربردهای منطق فازی با انتشار مقاله مشهور Mamdani و Assilian پررنگ تر شد. از اواسط دهه ۸۰ میلادی محصولات فازی در بازار مصرف عمومی مانند ماشین لباسشویی فازی و گیربكس اتوماتیك فازی ظاهر شدند و به سرعت بخش بزرگی از بازار را در دست گرفتند.
این روزها علم هوش مصنوعی مدرن از نظریه فازی بهره فراوانی می برد. اندیشه متعالی او قفلی را كه سال ها بر چارچوب علوم بشر باقی مانده بود، شكست و دریچه ای شد به سوی جهان پیچیده و ناشناخته ای كه انسان معاصر هنوز در تكاپوی شناختنش است.

فیلم مستند زندگی پروفسور لطفی زاده پدر منطق فازی

این فیلم به مناسبت نکوداشت 95 امین زادروز پروفسور لطفی زاده و پنجاهمین سال معرفی منطق فازی، توسط انجمن سیستم های فازی ایران تولید و تدوین شده است و نگاهی مختصر به زندگی پروفسور لطفی زاده، بلاخص دوران زندگی در ایران را در برمی گیرد.

کارگاه روانشناسی فازی (کاربرد منطق فازی در مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی)


 عنوان کارگاه:روانشناسی فازی

مدرس :حمیدرضا قنبری (کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه سیستان و بلوچستان)

محل اجرا کارگاه : دوازدهمين كـنفرانـس سيـستم هاي فـازي ایران  (تاريخ 2 لغايت 4 آبان 1391) در دانشکده رياضي دانشگاه مازندران

اهداف کارگاه آموزشی:

·        توسعه و کاربردی سازی منطق فازی در حوزه روانشناسی و علوم تربیتی

·        اعتلای جایگاه روانشناسی فازی در مطالعات و تحقیقات دانشجویان و محققین کشور

·        فرهنگ سازی و ترویج عمومی مطالعات فازی در حوزه روانشناسی

·        کمک به اعتلای علم روانشناسی و علوم تربیتی با ایجاد انگیزش در مطالعات و تحقیقات فازی

·        آشنا سازی شرکت کنندگان با آخرین دستاوردهای مطالعات و تحقیقاتی در حوزه روانشناسی فازی

·        متقاطع سازی علوم رفتاری(روانشناسی و علوم تربیتی) با ریاضیات و منطق فازی

         کاربرد منطق فازی در روانشناسی و علوم تربیتی

روانشناسی فازی FUZZY PSYCHOLOGY

روانشناسی فازی ؛ کاربرد منطق فازی در روانشناسی است . بسیاری از پدیده های روانی و رفتاری انسان دارای پیچیدگی های است که  بطورقطعی قابل سنجش و اندازه گیری نبوده و ازاین رو قابلیت های منطق فازی می توان به کمک این علم آید و در تدقیق مفاهیم راهی نو را در سنجش و اندازگیری روانی انسان قرار دهد .
ازاین رو ، « روانشناسی فازی» متقاطع سازی دو علم ریاضی و روانشناسی با کمک «منطق فازی» می باشد.

ارزشیابی فازی

ارزیابی دانش آموزان فرآیندی است برای تعیین سطح عملکرد دانش آموزان در ارتباط با موضوعات یادگیری آموزشی. یک سیستم آموزشی که دارای کیفیت بالا است پیشرفت فردی دانش آموزان را حمایت، اصلاح و ارتقاء می دهد و اطمینان می دهد که ارزیابی همه ی دانش آموزان یک ارزیابی یکسان را دریافت می کنند و چشم اندازهای فعلی و آینده ی دانش آموزان را تحمیل نمی کند. بنابراین چنین سیستمی نیازمند به روز شدن و اصلاح مدام است تا مطمئن شود که سیستم مناسب، عادلانه، بی طرف و برای همه دانش آموزان سودمند است. باید در چنین سیستمی اندازه هایی خودکار و روشن به سیستم ارزشیابی وارد شوند. ثابت شده است که استدلال فازی برای استنباط کردن نمرات دانش آموزان مناسب است. همچنین برای اصلاح پایایی و مقاومت سیستم توابع عضویت گاووسی به جای توابع عضویت مثلثی سنتی پیشنهاد شده اند.
از زمان معرفی منطق فازی توسط زاده در سال 1965 نظریه ی مجموعه های فازی به طور وسیعی برای حل مسایل و مشکلات مختلفی در حوزه های مختلف و متفاوتی استفاده شده است و یکی از این حوزه ها حوزه ی ارزشیابی آموزشی است. بیسواس دو روش را برای ارزشیابی پاسخ های متنی دانش آموزان با استفاده از مجموعه های فازی و یک تابع انطباق دهنده معرفی می کند، این روش ها عبارتند از: روش ارزشیابی فازی و یک روش ارزشیابی فازی تعمیم یافته.

منبع :http://measurement.blogfa.com

منطق فازی و مشکلات پرسشنامه های مبتنی بر مقیاس لیکرت

پژوهشگران حوزه ي علوم اجتماعي در پيمايش هاي خود به مقياس هاي چهار سطحي به نام استيونس روانشاس آمريكايي برخورد مي كنند. اين مقياس ها عبارتند از مقياس هاي اسمي، رتبه اي، فاصله اي و نسبي يا نسبتي. در اين نگارش مقياس هاي رتبه اي مورد بحث مي باشند. براي تبديل ويژگي هاي كيفي به داده هاي كمي از مقياس هايي مانند مقياس ترستون استفاده مي شود كه داراي يازده جريان است. بعد از اين مقياس مقياس ليكرت توسط ليكرت ابداع شد. اين مقياس از گزينه هاي ترتيبي تشكيل يافته است كه براي آنها فاصله ي برابر در نظر گرفته مي شود. به دليل ناپارامتري بودن داده ها بايد پژوهشگر از آزمون هاي ناپارامتري استفاده كند. از آنجا كه جواب هايي كه پاسخ دهنده مي دهد براي به سمت بهتر نشان دادن خود است، بنابراين تفاوتي بين عقيده ي اصلي پاسخ دهنده و ايده هايش كه منجر به مشكلاتي در تجزيه تحليل مي شود وجود دارد. اين مشكلات منجر به كاهش صحت و درستي و دقت نتايج مي شود. نوعي از ابهام و اشتراك در گزينه ها وجود دارد كه منجر به خطا در واريانس، انحراف و كاربرد تست مي شود. در ادامه مقياس 5 گزينه اي ليكرت مورد بررسي قرار مي گيرد و از نظريه فازي براي رفع موانع آن استفاده مي شود.

منبع :http://measurement.blogfa.com

مقیاس لیکرت فازی

در پژوهش علوم اجتماعي و در پيمايش ها روش ليكرت به فراواني به عنوان يك مقياس اندازه گيري براي اندازه گيري پاسخ ها استفاده مي شود. اين مقياس اندازه گيري روشي دارد كه ساخت و اجرا، كدگذاري و تحليل داده هاي پيمايش را تسهيل مي كند.
با اين وجود مشكلاتي در مورد مقياس ليكرت وجود دارد. بعضي از اين مشكلات كه به فرم هاي بسته پاسخ و شكل ترتيبي مقياس ليكرت مربوط اند عبارتند از تحريف اطلاعات واز دست دادن مقداري از اطلاعات. براي حل اين مشكلات مقياسي بايد گسترش يابد كه بر مبني نظريه مجموعه هاي فازي باشد. در مقايسه با روش ليكرت سنتي رويكرد ليكرت فازي مزايايي دارد از قبيل اجازه ي موافقت جزئي را به فرد پاسخ دهنده در روي يك نقطه ي مقياس مي دهد. از طريق اين مزيت در فرايند اندازه گيري مقياس جديد ليكرت فازي قادر خواهد بود بر مشكلات گمشدن اطلاعات و تحريف آنها تا حدي فايق آيد. يكي از معيارهاي موفقيت يك روش فازي تعريف مناسب و درست تابع عضويت است. انتخاب درست روش اختصاص مقادير عضويت منجر به اندازه گيري هاي صحيح و پايا مي شود.

منبع :http://measurement.blogfa.com

تحلیل سلسه مراتبی فازی AHP FUZZY

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، یکی از معروفترین فنون تصمیم گیری چند شاخصه است که توسط ساعتی معرفی شده است. این روش هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه و شاخص تصمیم گیری روبرو است، می تواند مفید باشد. اگر چه افراد خبره از شایستگی ها و توانایی های ذهنی خود برای انجام مقایسات استفاده می نمایند، اما باید به این نکته توجه داشت که فرآیند تحلیل سلسله مراتبی سنتی، امکان انعکاس سبک تفکر انسانی را بطور کامل ندارد. به عبارت بهتر، استفاده از مجموعه های فازی، سازگاری بیشتری با توضیحات زبانی و بعضاً مبهم انسانی دارد و بنابراین بهتر است که با استفاده از مجموعه های فازی (بکارگیری اعداد فازی) به پیش بینی بلند مدت و تصمیم گیری در دنیای واقعی پرداخت. در سال ۱۹۸۳ دو محقق هلندی به نام های لارهورن و پدریک روشی را برای فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی پیشنهاد نمودند که بر اساس روش حداقل مجذورات لگاریتمی بنا نهاده شده بود. پیچیدگی مراحل این روش باعث شده این روش چندان مورد استفاده قرار نگیرد. در سال ۱۹۹۶ روش دیگری تحت عنوان روش تحلیل توسعه ای توسط چانگ ارایه گردید. اعداد مورد استفاده در این روش، اعداد مثلثی فازی هستند.

منبع:http://measurement.blogfa.com

روانشناسی ریاضی

روانشناسی ریاضی رویکردی به پژوهش روانشناختی است که مبنی آن مدلسازی ریاضی ادراک، شناخت و فرایندهای حرکتی است. از آنجا که در این رویکرد کمی سازی ساختار و پایه ی اصلی است، تئوری سنجش قسمت مرکزی آن را تشکیل می دهد. بنابراین روانشناسی ریاضی خیلی به روانسنجی نزدیک است. با این وجو روانسجی در بیشتر متغییرهای آماری با تفاوت های افراد یا ساختار جامعه سورکار دارد در حالی که روانشناسی ریاضی بر مدل های فرایندی همچون ادرام، شناخت و فرایندهای حرکتی استنباط شده از میانگین افراد تمرکز دارد. از طرفی از آن جا که روانشناسی ریاضی بر داده های بدست آمده از نمونه های آزمایشی تمرکز دارد به روانشناسی تجربی نزدیک است. تئوری روانشناسی ریاضی مانند اقتصاد سنجی و علم محاسباتی اعصاب اغلب از بهینه سازی آماری به عنوان رویکرد راهنما استفاده می کند. و فرض می کند که مغز انسان مشکلات را به طریق بهینه ای حل می کند. حوزه ی فعالیت روانشناسان ریاضی گسترده است که به بعضی از آنها در زیر اشاره می شود. 1. روانسنجی 2. احساس و ادراک 3. حافظه 4. زبان 5. تحلیل های کمی رفتار 6. روانشناسی بالینی 7. روانشناسی اجتماعی 8. روانشناسی موسیقیایی

منبع:http://measurement.blogfa.com

دلايل استفاده از مدل هاي فازي در حوزه ي انساني و اجتماعي

1. روابط مجموعه اي در بر گيرنده ي پيوندهاي علي و بنياديني است كه مرتبط با پديده هاي اجتماعي است.
2. روابط مجموعه اي نظريه محور و دانش محور است.
3. از آنجا كه نظريه در ابتدا به صورت كلامي است و استدلال هاي كلامي اغلب مجموعه اي هستند روابط مجموعه اي براي نظريه پردازي اجتماعي مركزيت دارد.
4. روابط مجموعه اي نامتقارن بوده و نبايد آنها را در قالب استدلال هاي مبتني بر همبستگي تدوين نمود.
5. روابط مجموعه اي مي توانند علارغم وجود يك همبستگي ضعيف يا متوسط بسيار قوي باشند.
6. با استفاده از اين مجموعه ها مي توان پيچيدگي هاي علي را كه در ذهن خبره ترين كارشناسان قرار دارد به مدل در آورد.
7. كيفي است و پيوندهاي غير خطي ارائه مي دهد و امكان پيدا كردن روابط علي پيچيده را در بين داده هاي حوزه ي انساني فراهم مي آورد.
8. مدل هاي مجموعه اي نامتقارن اند.
9. تحليل مجموعه اي به نحو موثري روش هاي كمي و كيفي را تلفيق مي نماييد.
10. مدل هاي غير قطعي ارائه مي دهند. يعني براي عضويت داده ها در مجموعه هاي مختلف از روش هاي صفر و يك استفاده نمي كند.
11. بومي سازي از طريق مجوعه هاي فازي امكان پذير است.
12. كميت هايي كه در حوزه ي انساني و اجتماعي با آن مواجهيم بخصوص در پيمايش فازي اند.
13. نرم افزارهاي فازي موجود اند و نگراني در مورد ساخت مدل هاي فازي و آزمون اين مدل ها وجود ندارد.
14. شبيه سازي از طريق اين مدل ها امكان پذير است.
15. توان تحليل ابهام را به صورت نظامند دارند.
16. چون سازه هاي در حوزه ي انساني و اجتماعي چند بعدي بوده و مقوله اي هستند، مجموعه هاي فازي به خوبي توان كار با اين مدل ها را دارند.

5 دليل براي اضافه كردن مجموعه هاي فازي به علوم انساني وجود دارد:
1. اين مجموعه ها مي توانند به طور منظم به هدايت عدم قطعيت بپردازند.
2. بسياري از سازه ها در علوم انساني هم داراري طبقه و هم يك ويژگي ابعادي است. حتي به وضوح مفاهيم طبقه اي داراي درجه اي از عضويت مي شوند.
3. اين مجموعه ها مي توانند براي تحليل هاي چند متغييري فراتر از ميانگين ها و مدل خطي تعميم يافته(GLM) گسترش يابند. اين كار از طريق تعميم عمليات مجموعه نظري امكان پذير است.
4. اين مجموعه ها به نظريه وفادارند. نظريات به طور مدام به طور منطقي يا از طريق واژگان مجموعه ي خردمند بيان مي شوند. بيشتر مدل هاي آماري در متغييرهاي پيوسته فاقد اين توانايي اند.
5. مجموعه هاي فازي تفكر مجموعه ي خردمند را با متغييرهاي پيوسته به روشي قطعي تركيب مي كند.
منبع:http://measurement.blogfa.com

استفاده از مجموعه هاي فازي در داده كاوي (data mining)

اغلب از داده كاوي براي كشف و مدلسازي در فرايند كشف دانش استفاده مي شود. در داده كاوي چندين كار صورت مي پذيرد. اين فعاليت ها عبارتند از: بخش بندي مانند اين كه يك كمپاني چه مشترياني دارد، طبقه بندي مانند: آيا يك فرد مشتري اينده خواهد بود، توضيح محتوي مانند: چه صفت هايي مشتري آينده را مشخص مي سازد، پيش بيني، تحليل تغييرات مانند: چرا رفتار مشتريان تغيير مي كند و تحليل وابستگي و استقلال مانند اين كه چگونه بازاريابي بر رفتار مشتري اثر مي گذارد؟
در واقع داده كاوي ماهيت اكتشافي دارد و مناسب حجم وسيعي از داده ها است. روش هايي كه تا كنون در داده كاوي استفاده مي شده است در برگيرنده ي روش هاي آماري مانند تحليل رگرسيون، تحليل تشخيصي و .. تحليل سري هاي زماني، درخت تصميم، تحليل خوشه اي، شبكه هاي عصبي، برنامه ريزي بر اساس منطق استقرايي و قوانين ربط مي باشد.يك راه ديگر در كشف دانش استفاده از روش هاي فازي است. نظريه ي مجموعه ي فازي اطلاعات ارزشمندي را در مدل سازي حدود واژگان زباني مهيا مي سازد و اين كار را از طريق معرفي عضويت گام به گام عملي مي سازد. منطق فازي اجازه ي مدل سازي فضاهاي نيمه روشن را مي دهد و منطبق بر زبان بياني است. با توجه به نزديك بودن اين منطق به استدلال انساني روش هاي استفاده شده فازي فهم ساده اي دارند. بنابراين در صورتي كه با اطلاعات نامشخص و مبهم و زباني روبرو هستيم استفاده از مجموعه هاي فازي اطلاعات دقيق تري از واقعيت ارائه مي دهند.
داده كاوي با مجموعه اي از داده هاي همگون روبرو است. از طرف ديگر دنياي اطلاعاتي كنوني نيازمند آن است كه بتوانيم حجم وسيعي از داده هاي پيچيده مانند متون مختلف، تصاوير، صداها و ويديوها را كه توسط قواعد متخصصان و نظر آنها بدست مي آيد را مدل بندي كرد. بنابراين زماني كه با داده هايي كه از منابع ناهمگون و پيچيده ي اطلاعاتي روبرو هستيم، مي توانيم از روش هاي فازي داده كاوي استفاده كنيم.
در فرايند داده كاوي جايي كه نظر متخصصان و منابع انساني در ميان است مي توان از منطق فازي استفاده كرد. به اين دليل كه دانش زمينه در مورد مسايلي مثل ارزشيابي داده ها يا نتايج از طريق واژگان نادقيق و قازي بيان مي شود، مجموعه هاي فازي قابل استفاده اند. از طريق خوشه بندي هاي فازي مي توان در مرحله ي آماده سازي دادها براي كشف داده هاي پرت استفاده كرد. در فاز مدل بندي مي توان از مجموعه هاي فازي براي گسترش هاي بعدي و براي ساخت طبقه بندي كنندها سود برد.
در مرحله ي ارزشيابي نيز نتايج ارزيابي مي شوند و كيفيت آنها مورد سنجش قرار مي گيرد. از آْنجا كه مجموعه هاي فازي سيستم هاي قابل تفسيري هستند مي توان باور پذيري انتظارات خبرگان انساني را بررسي كرد.

منبع:http://measurement.blogfa.com